Knelpuntberoepen (evolutie)

Het betreft hier de vacatures die door de VDAB werden ontvangen gedurende 12 maanden in het Normaal Economisch Circuit, zonder uitzendarbeid. Vanaf januari 2015 worden enkel de vacatures weerhouden die rechtstreeks worden gemeld bij VDAB. De tijdreeks werd hieraan aangepast. Dit is de meest geschikte indicator om de vraagzijde op de arbeidsmarkt weer te geven. Vacatures in het kader van tewerkstellingsmaatregelen (o.a. Wep+, gesco en dac), vacatures voor uitzendopdrachten en ‘Europese’ vacatures behoren niet tot het Normaal Economisch Circuit.

Hoe tabellen/figuren lezen?

Bij een ‘geïndexeerde evolutie’ nemen we een bepaald jaar als referentie. Dit punt zetten we op 100. Daarna kijken we hoe dit in de tijd is geëvolueerd.

Bijvoorbeeld:

  • Tussen 2010 en 2020 nam het aantal ontvangen vacatures voor typische knelpunten uit de social profit toe met 60%, terwijl het aantal ontvangen vacatures voor knelpuntberoepen op de Vlaamse arbeidsmarkt in 2020 slechts 20% hoger dan in 2010. Vooral de afgelopen drie jaar was er een spectaculaire vacaturegroei voor de typische knelpuntberoepen uit de social profit.
  • In 2020 is 13,7% van alle vacatures voor knelpuntberoepen er een typisch voor de social profit.
  • Per honderd ontvangen vacatures voor zorgkundige zijn er in juni 2021 1,83 werkzoekenden beschikbaar, terwijl dit op de Vlaamse arbeidsmarkt 3,76 werkzoekenden per 100 ontvangen vacatures is.

  • Knelpuntberoepen social profit
  • Vlaamse arbeidsmarkt

Methodologie

Knelpuntberoepen zijn beroepen waarvan vacatures moeilijker ingevuld worden en die zich gewoonlijk kenmerken door langere looptijden en lagere vervullingspercentages (verhouding tussen aantal vervulde en afgehandelde vacatures) dan mediaan. Op basis van statistische wegingen wordt er jaarlijks een potentiële lijst opgesteld, die vervolgens besproken wordt door (sectorale) arbeidsmarktspecialisten. Het eindresultaat voor 2020 is een lijst met 190 knelpuntberoepen (gepubliceerd in de lijst met knelpuntberoepen 2021). Er verdwenen 6 knelpuntberoepen en er kwamen er 8 bij. Hiermee blijft het aantal knelpuntberoepen stijgen (in 2017 waren er 161).

In 2012 telde VDAB nog 205 knelpuntberoepen. Deze vermindering houdt verband met de nieuwe beroepenindeling die VDAB hanteert sinds januari 2013. Sindsdien maakt VDAB gebruik van de Competentfiches van de Serv en de daarin bepaalde “beroepenselectie, beroepenbenaming, beroepenomschrijving en beroepenstructuur.

In 2014 werd een nieuwe statistische methodiek ingevoerd. Na de bepaling van de lijst knelpuntberoepen worden de beroepen waarvoor het moeilijkst een geschikte kandidaat gevonden wordt afgebakend via een strengere selectie op basis van statistische indicatoren. Deze beroepen zijn de hardnekkige knelpuntberoepen. De top 10 van knelpuntberoepen wordt al jaren aangevoerd door verpleegkundigen.

De spanningsindicator meet de krapte op de arbeidsmarkt. Hij geeft de verhouding weer tussen het aantal werkzoekenden en het aantal beschikbare vacatures. Als deze verhouding groot is verloopt het invullen van de jobs vlotter. Met de vereisten van de vacatures en de eigenschappen van de werkzoekenden houdt de spanningsindicator geen rekening. Uit het getal alleen kunnen nauwelijks conclusies getrokken worden.

Social profit

Voor de (exhaustieve) lijst van knelpuntberoepen gaan we na hoeveel vacatures er werden ontvangen in een jaar volgens sector, gebaseerd op de NACE-indeling van activiteitensector, versie 2003. Volgende sectoren kunnen worden onderscheiden : gezondheidszorg (851), maatschappelijke dienstverlening (853) en ontspanning, cultuur en sport (923, 925, 926 en 927). We weerhouden enkel de knelpuntberoepen met minstens 100 ontvangen vacatures en met een aandeel van meer dan 9% in de social profit.

Ik help je graag

Dirk Malfait

Dirk Malfait

Beleidsadviseur arbeidsmarkt en onderwijs

Stel je vraag